˛ÝÝ®ĘÓƵ

“Respublika” qÉ™zeti: AzÉ™rbaycanın beynÉ™lmilÉ™lləşən ali tÉ™hsili

09 AVQUST 2016 | VIEWS:

śRespublikať qÉ™zeti, 09 avqust

Danılmaz həqiqətdir ki, ali təhsil son beş onillik ərzində dünyanın siyasi, iqtisadi, ictimai, ideoloji və mədəni həyatını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmiş qloballaşmanın daha çox təsir göstərdiyi sahələrdən biridir. Bu baxımdan, ali təhsildə qloballaşma və beynəlmiləlləşmə bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə və asılılıqda olan kateqoriyalar kimi xarakterizə olunurlar.

NÉ™ticÉ™ etibarilÉ™, hazırda beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™ konsepsiyası ali tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ fÉ™aliyyÉ™tin ayrılmaz tÉ™rkib elementinÉ™ vÉ™ mĂĽhĂĽm inkiĹźaf amillÉ™rindÉ™n birinÉ™ çevrilib. TÉ™bii ki, dĂĽnyanın bir çox aparıcı universitetlÉ™rinin missiyasında vÉ™ ya inkiĹźaf strategiyasındaśbeynÉ™lxalq fokusťhÉ™mişə olmuĹźdur. SözĂĽgedÉ™n śfokusťun miqyası vÉ™ sÉ™viyyÉ™si hÉ™r bir ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™sinin xaricdÉ™ akademik xidmÉ™tlÉ™r göstÉ™rmÉ™k, beynÉ™lxalq tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™ri cÉ™lb etmÉ™k vÉ™ dĂĽnya ali tÉ™hsil bazarında davamlı mövqeyÉ™ malik olmaq kriteriyaları ilÉ™ ölçülÉ™n imkanlarından vÉ™ hÉ™dÉ™flÉ™rindÉ™n asılıdır.

Ən geniş mənada, ali təhsilin beynəlmiləlləşməsi universitetlərin milli təhsil məkanından kənara çıxan xarici fəaliyyətinin genişlənməsini və dərinləşməsini ifadə edir. Bu sahədə çoxsaylı araşdırmaları ilə məhşur olan görkəmli alim J.Knight (2004) beynəlmiləlləşməni beynəlxalq, mədəniyyətlərarası və qlobal meyarların ali təhsilin məqsəd, funksiya və reallaşdırılması kateqoriyalarına inteqrasiyasını həyata keçirən proses kimi qiymətləndirir. Başqa sözlə, ali təhsilin beynəlmiləlləşməsi bir tərəfdən kurrikulumlara qlobal və müqayisəli perspektivlərin daxil edilməsini, digər tərəfdən isə tədris prosesinə daha çox beynəlxalq tələbə və müəllim cəlbini nəzərdə tutur.

Digər bir alim V.Damme (2001) hesab edir ki, ali təhsilin məzmununda beynəlxalq komponentlərin çoxalması göstərilən ali təhsil xidmətlərinin keyfiyyətinin artmasına birbaşa təsir edir və bu, qlobal əmək bazarına daxil olan universitet məzunlarının rəqabətqabiliyyətinin yüksəlməsini şərtləndirir. Qeyd olunan ideyaları bir az da inkişaf etdirən P.Altbach (2006) ali təhsilin beynəlmiləlləşməsini tələbələrin başqa mədəniyyətlərlə tanış olmasına şərait yaradan ənənəvi xaricdə təhsil proqramlarının reallaşdırılması və yerli universitetlərin artan tələblərə cavab vermədiyi ölkələr üçün ali təhsilə çıxış imkanlarının təqdim edilməsi kimi xarakterizə edir. Eyni zamanda, tələbələrin qlobal düşüncə tərzinin və beynəlxalq qabiliyyətlərinininkişaf etdirilməsi, tədris kurrikulumunda xarici dil proqramlarının artırılması, eləcə də mədəniyyətlərarası dialoq və anlaşmanın gücləndirilməsi mühüm aktuallıq kəsb edir.

Bu sahənin aparıcı tədqiqatçılarından olan J.Filden (2008) hesab edir ki, təhsilalan və təhsilverənlərin başqa ölkələrə miqrasiya etməsi ilə yanaşı,müxtəlif ölkələrdə yerləşən universitetlər arasında qarşılıqlı tələbə və müəllim mübadiləsinin həyata keçirilməsi və birgə proqramların reallaşdırılması ali təhsilin beynəlmiləlləşməsinin əsasını təşkil edir.

Bir qədər fərqli düşünən U.Teichler (2004) beynəlmiləlləşmənin əsas ideyası olaraq ali təhsildə tərəfdaşlığın yaradılmasını qeyd edir. Başqa sözlə, ali təhsildə beynəlmiləlləşmə tərəfdaşlığın inkişafına əsaslanmaqla risklərin azaldılmasını, rəqabətqabiliyyətinin artırılmasını və ən əsası təhsil, elm və istehsalatın vəhdətinə xidmət edən biliklərin genişləndirilməsini hədəfləyir. Bu ideyanı gücləndirən S.Goddard (2006) sahibkarlıq və idarəetmə spektrlərini önə çəkməklə beynəlmiləlləşməni rəqabətədavamlı universitet biznes modelinin həlledici amili hesab edir.

Qeyd olunan yanaşma və konsepsiyaları ümumiləşdirməklə, ali təhsildə beynəlmiləlləşməni universitetlər və hökumətlər tərəfindən qloballaşma proseslərinə cavab olaraq tətbiq edilən proqram və strategiyalar kimi izah etmək olar. Sadə desək, ali təhsildə beynəlmiləlləşmə tələbələrin təhsil üçün xaricə göndərilməsini, ali təhsil müəssisələrinin ölkədən kənarda filialların yaradılmasını və universitetlər arasında çoxşaxəli əməkdaşlıq tiplərinin reallaşdırılmasını ehtiva edir.

Ali tÉ™hsilin beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™si institusional sÉ™viyyÉ™dÉ™ özĂĽnĂĽ dĂĽnyanın É™ksÉ™riyyÉ™t universitetlÉ™rinin öz missiyalarında mĂĽvafiq dÉ™yiĹźiklÉ™r vÉ™ uyÄźunlaĹźdırmalar aparması ilÉ™ göstÉ™rir. Burada É™sas prioritet qismindÉ™universitetlÉ™rin śqlobal sÉ™riĹźtÉ™ťyÉ™ malik olan śqlobal vÉ™tÉ™ndaĹźťlar hazırlaması çıxış edir.

Ali tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ qlobal trendlÉ™rÉ™ vÉ™ regional çağırışlara uyÄźun fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™ bilmÉ™k mÉ™qsÉ™dilÉ™ hÉ™r bir universitet özĂĽnĂĽn beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™ strategiyasını hazırlayır. Bu strategiya hÉ™min universitetlÉ™rin qloballaĹźmış vÉ™ daha da liberallaĹźmış beynÉ™lxalq ali tÉ™hsil bazarı tÉ™rÉ™findÉ™n tÉ™qdim olunan imkanlardan faydalanmaları üçün dÉ™qiq mexanizm tÉ™klif edir. BaĹźqa sözlÉ™, beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™ strategiyası ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™sinin É™sas beynÉ™lxalq hÉ™dÉ™flÉ™rinÉ™ çatması üçün hÉ™yata keçirilmÉ™si nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulan mĂĽvafiq tÉ™dbirlÉ™ri özĂĽndÉ™ É™ks etdirÉ™n śyol xÉ™ritÉ™siťdir.

Beynəlmiləlləşmə strategiyası əsasən aşağıdakı istiqamətlər üzrə tədbirlərin reallaşdırılmasını nəzərdə tutur:

  • kurrikulumun beynÉ™lxalq mÉ™zmununun artırılması vÉ™ beynÉ™lxalq tÉ™lÉ™blÉ™rÉ™ uyÄźunlaĹźdırılması;
  • mĂĽxtÉ™lif mÉ™dÉ™ni perspektivlÉ™rin nÉ™zÉ™rÉ™ alınması vÉ™ beynÉ™lxalq mĂĽÉ™llim heyÉ™tinin cÉ™lb edilmÉ™si ilÉ™ tÉ™dris vÉ™ tÉ™lim prosesinin beynÉ™lmilÉ™lləşdirilmÉ™si;
  • beynÉ™lxalq tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin mÉ™dÉ™ni vÉ™ praktiki ehtiyaclarına cavab verÉ™n tÉ™lÉ™bÉ™ xidmÉ™tlÉ™rinin tÉ™qdim olunması;
  • tÉ™dris proqramının tÉ™rkib hissÉ™si olaraq tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin xarici universitetlÉ™rÉ™ qısamĂĽddÉ™tli (iki aya qÉ™dÉ™r) vÉ™ uzunmĂĽddÉ™tli (bir vÉ™ ya iki semester) tÉ™hsil sÉ™fÉ™rinÉ™ getmÉ™lÉ™rinin stimullaĹźdırılması;
  • mĂĽÉ™llimlÉ™rin xarici universitetlÉ™rdÉ™ki tÉ™rÉ™fdaĹźlarla ortaq tÉ™dqiqat iĹźlÉ™rinÉ™ cÉ™lb olunmasının təşviq edilmÉ™si;
  • xarici ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™ri ilÉ™ birgÉ™ tÉ™dris modulları vÉ™ ortaq diplom proqramlarının hÉ™yata keçirilmÉ™si;
  • baĹźqa ölkÉ™lÉ™rdÉ™ ali tÉ™hsil xidmÉ™tlÉ™ri göstÉ™rmÉ™yÉ™ imkan verÉ™n filialların yaradılması vÉ™ s.

ŞübhÉ™siz ki, qlobalallaĹźmanın dĂĽnyanı śqlobal kÉ™ndťÉ™ çevirmÉ™si ideyası tÉ™lÉ™bÉ™ vÉ™ mÉ™zunların beynÉ™lxalq mÉ™zmunlu bilik vÉ™ bacarıqlara malik olması zÉ™rurÉ™tini daha da artırır. Bu kontekstdÉ™, artıq qeyd etdiyimiz kimi, śqlobal sÉ™riĹźtÉ™ť amilinin aparıcı ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™ri üçün É™hÉ™miyyÉ™ti daha da artır. Ali tÉ™hsilin beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™sinÉ™ verilÉ™n É™sas reaksiya hesab edilÉ™n śqlobal sÉ™riĹźtÉ™ťnin hÉ™dÉ™flÉ™nmÉ™si istÉ™nilÉ™n mĂĽhitdÉ™ vÉ™ şərtlÉ™r daxilindÉ™ uÄźurla fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™ bilÉ™cÉ™k qlobal mĂĽtÉ™xÉ™ssis hazırlanması ideyasınının reallaĹźması ilÉ™ nÉ™ticÉ™lÉ™nir. Burada É™sas prioritetlÉ™r qismindÉ™ kurrikulumun beynÉ™lxalq xarakterinin dÉ™rinləşmÉ™si, tÉ™drisin mÉ™zmununda mĂĽxtÉ™lif mÉ™dÉ™niyyÉ™tlÉ™ri nÉ™zÉ™rÉ™ alan akademik komponentlÉ™rin artması, tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rdÉ™ qlobal düşüncÉ™ tÉ™rzini inkiĹźaf etdirÉ™n tÉ™dris vÉ™ tÉ™lim metodlarından istifadÉ™nin geniĹźlÉ™nmÉ™si vÉ™ bĂĽtĂĽn bunların mÉ™ntiqi davamı olaraq, universitetlÉ™rin fÉ™aliyyÉ™t strategiyasında qlobal vizionun hÉ™lledici amilÉ™ çevrilmÉ™si çıxış edir.

Əsası Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş müstəqil Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyası prosesi uğurla davam edir və cəmiyyət həyatının bütün sferalarını əhatə edir. Ölkə başçısı cənab İlham Əliyevin müəyyən etdiyi daxili və xarici siyasət kursu Azərbaycanın milli maraqlarına və potensial qlobal çağırışlara əsaslanmaqla, ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində daha aktiv iştirakına və həmin sistemin təklif etdiyi imkanlardan daha çox fayda əldə etməsinə yönəlib. Bu baxımdan, qeyri-neft sektorunun prioritet istiqamətlərindən biri olan milli ali təhsilimizin dünya ali təhsilinə səmərəli inteqrasiya olunması, dünyanın qabaqcıl universitetlərinin müsbət təcrübəsinin ölkəmizə gətirilməsi və ali təhsil müəssisələrimizin beynəlxalq miqyasda tanıdılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Sevindirici haldır ki, hazırda ölkÉ™mizdÉ™ hÉ™yata keçirilÉ™n tÉ™hsil siyasÉ™ti innovasiyaları, ömĂĽr boyu vÉ™ fasilÉ™siz tÉ™hsili, É™dalÉ™tli vÉ™ rÉ™qabÉ™tli tÉ™hsil mĂĽhitini, keyfiyyÉ™tÉ™ zÉ™manÉ™ti, sÉ™mÉ™rÉ™li idarÉ™etmÉ™ni vÉ™ beynÉ™lxalq É™mÉ™kdaĹźlığın inkiĹźafını təşviq etmÉ™klÉ™ AzÉ™rbaycanda dĂĽnya sÉ™viyyÉ™li ali tÉ™hsil xidmÉ™tlÉ™ri göstÉ™rÉ™ bilÉ™n universitetlÉ™rin formalaĹźmasını vÉ™ ölkÉ™mizin É™n cÉ™lbedici regional ali tÉ™hsil mÉ™kanlarından birinÉ™ çevrilmÉ™sinı hÉ™dÉ™flÉ™yir. Ă–lkÉ™ başçısının śqara qızılın insan kapitalına çevrilmÉ™siť konsepsiyasının uÄźurla icra olunması ali tÉ™hsilÉ™ dövlÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n göstÉ™rilÉ™n diqqÉ™t vÉ™ qayğının davamlı şəkildÉ™ artmasını şərtlÉ™ndirir.

AzÉ™rbaycan Respublikasi Prezidentinin 2012-ci il 29 dekabr tarixli fÉ™rmanı ilÉ™ tÉ™sdiq edilmiĹź śAzÉ™rbaycan 2020: gÉ™lÉ™cÉ™yÉ™ baxiĹźť İnkiĹźaf Konsepsiyası tÉ™hsili insan kapitalının inkiĹźafı sahÉ™sindÉ™ É™n mĂĽhĂĽm iki amildÉ™n (digÉ™ri sÉ™hiyyÉ™dir) biri kimi vurÄźulamaqla, ali tÉ™hsilin strateji inkiĹźaf hÉ™dÉ™flÉ™ri arasında beynÉ™lxalq komponentlÉ™ri xĂĽsusi vurÄźulayır. BelÉ™ ki, beynÉ™lxalq tÉ™crĂĽbÉ™dÉ™n istifadÉ™nin artırılması, AzÉ™rbaycan tÉ™hsilinin dĂĽnya vÉ™ Avropa tÉ™hsil mÉ™kanına inteqrasiyasının gĂĽclÉ™ndirilmÉ™si, ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™rinin beynÉ™lxalq É™laqÉ™lÉ™rinin geniĹźlÉ™ndirilmÉ™si vÉ™ universitetlÉ™rin beynÉ™lxalq proqramlara daha fÉ™al cÉ™lb olunması sözĂĽgedÉ™n Konsepsiyanın É™sas mĂĽddÉ™aları kimi qeyd oluna bilÉ™r.

Konsepsiyanın mÉ™ntiqi nÉ™ticÉ™lÉ™rindÉ™n biri kimi meydana çıxmış vÉ™AzÉ™rbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cĂĽ il 24 oktyabr tarixli nömrÉ™li SÉ™rÉ™ncamı ilÉ™ tÉ™sdiq edilmiĹź śAzÉ™rbaycan Respublikasında tÉ™hsilin inkiĹźafı ĂĽzrÉ™ DövlÉ™t Strategiyasıť ölkÉ™mizdÉ™ ali tÉ™hsilin inkiĹźaf hÉ™dÉ™flÉ™rini daha da konkretləşdirir. AzÉ™rbaycan ali tÉ™hsil sisteminin beynÉ™lxalq tÉ™crĂĽbÉ™yÉ™ uyÄźunlaĹźdırılması vÉ™ ali tÉ™hsilin qabaqcıl beynÉ™lxalq tÉ™crĂĽbÉ™ É™sasında mĂĽasirləşdirilmÉ™si Strategiyanın ana xÉ™ttini təşkil edÉ™n yanaĹźmalar sırasındadır. MĂĽÉ™yyÉ™n edilmiĹź beĹź strateji istiqamÉ™tdÉ™ ali tÉ™hsilin mĂĽxtÉ™lif mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri (ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™rinin tÉ™hsil“tÉ™dqiqat“innovasiya mÉ™rkÉ™zlÉ™rinÉ™ çevrilmÉ™si, hÉ™r bir ixtisas ĂĽzrÉ™ mĂĽasir standartların hazırlanması, innovativ tÉ™lim metodları vÉ™ texnologiyaları, tÉ™hsilalanların nailiyyÉ™tlÉ™rinin qiymÉ™tlÉ™ndirilmÉ™si, keyfiyyÉ™t standartları, akkreditasiya, maliyyÉ™ləşdirmÉ™ mexanizmi, idarÉ™etmÉ™, kampusların yaradılması vÉ™ s.) ĂĽzrÉ™ nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulan tÉ™dbirlÉ™rin hÉ™yata keçirilmÉ™si zamanı dĂĽnyanın aparıcı tÉ™hsil sistemlÉ™rinin vÉ™ qabaqcıl universitetlÉ™rinin mĂĽsbÉ™t tÉ™crĂĽbÉ™sindÉ™n istifadÉ™ xĂĽsusi vurÄźulanır. Strategiyanın śtÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ beynÉ™lxalq tÉ™crĂĽbÉ™ vÉ™ meyllÉ™rť adlanan ikinci bölmÉ™si qloballaĹźmanın mĂĽxtÉ™lif dövlÉ™tlÉ™rin tÉ™hsil sistemlÉ™rinin inteqrasiyasını şərtlÉ™ndirmÉ™si ideyasına É™saslanmaqla milli ali tÉ™hsilimizin inkiĹźafında qlobal çağırışların nÉ™zÉ™rÉ™ alınmasının vacibliyini önÉ™ çəkir. Qeyd olunan yanaĹźma vÉ™ prinsiplÉ™r AzÉ™rbaycan Respublikası Prezidentinin 2015-ci il 19 yanvar tarixli SÉ™rÉ™ncamı ilÉ™ tÉ™sdiq edilmiĹź śAzÉ™rbaycan Respublikasında tÉ™hsilin inkiĹźafı ĂĽzrÉ™ DövlÉ™t Strategiyasıťnın hÉ™yata keçirilmÉ™si ilÉ™ baÄźlı FÉ™aliyyÉ™t Planında daha konkret formada É™ks olunub.

Eyni zamanda, AzÉ™rbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il 16 aprel tarixli SÉ™rÉ™ncamı ilÉ™ tÉ™sdiq edilmiĹź ś2007-2015-ci illÉ™rdÉ™ AzÉ™rbaycan gÉ™nclÉ™rinin xarici ölkÉ™lÉ™rdÉ™ tÉ™hsili ĂĽzrÉ™ DövlÉ™t Proqramıť istedadlı gÉ™nclÉ™rin dĂĽnyanın aparıcı ölkÉ™lÉ™rindÉ™ tÉ™hsil alması imkanlarının geniĹźlÉ™ndirilmÉ™si baxımından mĂĽhĂĽm É™hÉ™miyyÉ™t kÉ™sb edir. Bu vaxta qÉ™dÉ™r 3500-dÉ™n çox AzÉ™rbaycan gÉ™ncinin Proqram çərçivÉ™sindÉ™ dĂĽnyanın qabaqcıl universitetlÉ™rindÉ™ ĂĽmumbəşəri dÉ™yÉ™rlÉ™r É™sasında tÉ™hsil almaq imkanı qazanması ölkÉ™mizin mĂĽasir tÉ™lÉ™blÉ™rÉ™ cavab verÉ™n kadrlara ehtiyacının ödÉ™nilmÉ™sinÉ™ É™vÉ™zsiz töhvÉ™ olmaqla yanaşı, hÉ™min universitetlÉ™rin ali tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ mĂĽsbÉ™t tÉ™crĂĽbÉ™sinin vÉ™ innovativ tÉ™lim-tÉ™dris metodlarının AzÉ™rbaycana gÉ™tirilmÉ™si baxımından da faydalı olub. Sevindirici haldır ki, Proqram çərçivÉ™sindÉ™ mÉ™zun olmuĹź gÉ™nclÉ™rin tÉ™xminÉ™n 40 faizi dövlÉ™t strukturlarında, o cĂĽmlÉ™dÉ™n ali tÉ™hsilin idarÉ™edilmÉ™si vÉ™ universitet sistemindÉ™ çalışır.Hazırlanmaqda olan növbÉ™ti Proqramda bir neçə yeni komponentin nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulması (xĂĽsusilÉ™ dÉ™, dĂĽnyanın aparıcı universitetlÉ™rinin professor-mĂĽÉ™llim vÉ™ inzibati heyÉ™t ĂĽzvlÉ™rinin AzÉ™rbaycana gÉ™tirilmÉ™si) ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™rimizin mĂĽasir beynÉ™lxalq tÉ™crĂĽbÉ™dÉ™n faydalanması vÉ™ dĂĽnya universitetlÉ™ri ilÉ™ beynÉ™lxalq É™laqÉ™lÉ™rinin inkiĹźafı baxımından yeni imkanlar yaradacaq.

Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycanda universitetlərin ali təhsilin beynəlmiləlləşməsi prosesinə daha aktiv qoşulması və qlobal ali təhsil məkanının üzvi tərkib hissəsinə çevrilməsi üçün lazımi hüquqi təminat və yetərli dövlət dəstəyi vardır. Bu imkanlardan səmərəli istifadə olunması məqsədilə ali təhsil müəssisələrinin öz missiya və məqsədlərinə müvafiq beynəlmiləlləşmə strategiyalarının hazırlanması və reallaşdırılması zəruridir. Həmin strategiyalarda əcnəbi tələbələrin cəlb olunması, beynəlxalq akademik mobilliyin genişləndirilməsi və dünyanın aparıcı universitetləri ilə ikili diplom proqramlarının həyata keçirilməsinin strateji məsələlər kimi nəzərdə tutulması və müvafiq fəaliyyət mexanizminintəqdim olunması məqsədəuyğundur.

Qeyd olunan istiqamətlərdə son illər ərzində ölkəmizdə əldə olunan nəticələr təqdirəlayiqdir. Azərbaycan ali təhsilinin beynəlmiləlləşməsinin və xarici ölkələrlə ali təhsil sahəsində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın bariz nümunəsi olaraq, zəngin tarixi ənənələri olan və dünyanın yüksək reytinqli ali təhsil müəssisələri arasında yer alan M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin (MDU) Bakı filialınıqeyd etmək lazımdır. Fəaliyyət göstərdiyi səkkiz il ərzində Azərbaycan ali təhsil sistemində layiqli yer tutmağı bacaran bu filial bütövlükdə ali təhsilimizin məzmununda keyfiyyət inkişafına və rəqabət mühitinin güclənməsinə əhəmiyyətli tövhə verib.Hər iki ölkənin dövlət başçılarının təşəbbüsü və dəstəyi ilə yaradılan MDU-nun Bakı filialı Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında mədəni-humanitar əməkdaşlığın dərinləşməsində əvəzsiz rol oynayır.

Eyni zamanda, Ăśmummilli lider HeydÉ™r ĆŹliyevin şəxsi təşəbbĂĽsĂĽ ilÉ™ yaradılmış AzÉ™rbaycan DövlÉ™t İqtisad Universitetinin (˛ÝÝ®ĘÓƵ) DÉ™rbÉ™nd filialı milli ali tÉ™hsilimizin beynÉ™lxalq ali tÉ™hsil mÉ™kanına inteqrasiyasının sÉ™ciyyÉ™vi nĂĽmunÉ™si kimi dÉ™yÉ™rlÉ™ndirilÉ™ bilÉ™r. BelÉ™ ki, milli ali tÉ™hsilimizin AzÉ™rbaycandan kÉ™narda yeganÉ™ tÉ™msilçisi olan ˛ÝÝ®ĘÓƵ-in DÉ™rbÉ™nd filialı ölkÉ™mizin beynÉ™lxalq ali tÉ™hsil xidmÉ™tlÉ™ri bazarında tÉ™chizatçı qismindÉ™ iĹźtirakını tÉ™min edir. Filialın fÉ™aliyyÉ™ti Rusiya Federasiyası Elm vÉ™ TÉ™hsil Nazirliyinin mĂĽvafiq lisenziyası É™sasında hÉ™yata keçirilir vÉ™ mÉ™zunlar ˛ÝÝ®ĘÓƵ-in vahid nĂĽmunÉ™li diplomlarını É™ldÉ™ edirlÉ™r. Ă–lkÉ™ başçısı cÉ™nab İlham ĆŹliyevin tapşırığı É™sasında DÉ™rbÉ™nd filialı üçün É™n mĂĽasir standartlara cavab verÉ™n kampus tikilib vÉ™ lazımi tÉ™dris infrastrukturu yaradılıb.

Aparılan siyasətin davamı olaraq, 2015/2016-cı tədris ili İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Bakı filialının fəaliyyətə başlaması ilə əlamətdar olub. Azərbaycanın Birinci xanımı, İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin məzunu və fəxri professoru Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə yaradılan filialın əsas məqsədi Azərbaycanda tibb təhsilinin təkmilləşdirilməsi və bu sahədə dünyanın nüfuzlu ali təhsil mərkəzləri ilə əlaqələrin genişləndirilməsindən, həmçinin ölkə vətəndaşlarının Rusiyanın tibb təhsili müəssisələrində oxumaq arzusunun təmin olunmasından ibarətdir.

Ali təhsilimizin beynəlmiləlləşməsinin başqa nümunəsi olaraq, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 may 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə ölkəmizdə Fransız-Azərbaycan Universitetinin (UFAZ) təsis olunması Azərbaycan Respublikasında ali təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi və Fransanın nüfuzlu ali məktəbləri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi, eləcə də Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarına xaricə getmədən öz vətənlərində aparıcı ölkələrin ali təhsil standartları çərçivəsində keyfiyyətli təhsil almaq imkanının yaradılması məqsədi daşıyır. UFAZ iki ölkə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlığı inkişaf etdirməklə bərabər, ali təhsilimizin Avropa ali təhsil məkanına daha da yaxınlaşmasını sürətləndirəcəkdir.

Qeyd olunanlardan É™lavÉ™, son illÉ™r É™rzindÉ™ śAzÉ™rbaycan Respublikasının TÉ™hsil Nazirliyi vÉ™ Çin Xalq Respublikasının TÉ™hsil Nazirliyi arasında 2016-2019-cu illÉ™rdÉ™ tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ É™mÉ™kdaĹźlıq haqqında AnlaĹźma Memorandumuťnun imzalanması, AzÉ™rbaycan Respublikası ilÉ™ bir çox ölkÉ™lÉ™r arasında iqtisadi É™mÉ™kdaĹźlıq ĂĽzrÉ™ HökumÉ™tlÉ™rarası Komissiyaların iclaslarında tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ beynÉ™lxalq É™laqÉ™lÉ™rin inkiĹźafına dair mĂĽzakirÉ™lÉ™rin davam etdirilmÉ™si, śRusiya vÉ™ AzÉ™rbaycan Ali TÉ™hsil MĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™rinin Assosiasiyasının tÉ™sis olunması barÉ™dÉ™ NiyyÉ™t Memorandumuťnun imzalanması, AzÉ™rbaycan Respublikası tÉ™hsil nazirinin YUNESKO-nun BaĹź Konfransının 38-ci sessiyası çərçivÉ™sindÉ™ tÉ™hsil nazirlÉ™rinin yĂĽksÉ™k sÉ™viyyÉ™li görüşündÉ™ iĹźtirak etmÉ™si, ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™rimizin Londonda vÉ™ Koreyada keçirilÉ™n DĂĽnya TÉ™hsil Forumlarunda tÉ™msil olunması, AzÉ™rbaycan-İtaliya vÉ™ AzÉ™rbaycan-Fransa UniversitetlÉ™rarası Forumlarının keçirilmÉ™si, TÉ™hsil Nazirliyi ilÉ™ THOMSON REUTERS ĹźirkÉ™ti arasında imzalanmış É™mÉ™kdaĹźlıq SaziĹźinÉ™ É™sasÉ™n, ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™rimizin śThomson Reuters Web of Scienceť platformasına çıxış É™ldÉ™ etmÉ™si, Fransanın Yuxarı Elzas MĂĽluz UniversitetindÉ™ Nizami GÉ™ncÉ™vi adına É™dÉ™biyyat vÉ™ mÉ™dÉ™niyyÉ™t kafedrasının açılması, śAzÉ™rbaycan Respublikası vÉ™tÉ™ndaĹźlarının xarici ölkÉ™lÉ™rdÉ™, É™cnÉ™bilÉ™rin vÉ™ vÉ™tÉ™ndaĹźlığı olmayan şəxslÉ™rin AzÉ™rbaycan Respublikasında tÉ™hsil alması Qaydalarıťnın tÉ™sdiq olunması vÉ™ hÉ™yata keçirilmiĹź digÉ™r tÉ™dbirlÉ™r ali tÉ™hsilimizin beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™si vÉ™ ali tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ beynÉ™lxalq É™laqÉ™lÉ™rin inkiĹźafına xidmÉ™t edir.

Cari ilin iyun ayında QS reytinq agentliyinin açıqladığı hesabata É™sasÉ™n İnkiĹźaf EtmÉ™kdÉ™ olan Avropa vÉ™ MÉ™rkÉ™zi Asiya regionu ĂĽzrÉ™ sırf iqtisadyönĂĽmlĂĽ universitetlÉ™rin reytinq sıralamasında dördĂĽncĂĽ olan AzÉ™rbaycan DövlÉ™t İqtisad Universiteti (˛ÝÝ®ĘÓƵ) dÉ™ ali tÉ™hsilin beynÉ™lmilÉ™lləşmÉ™si sahÉ™sindÉ™ ölkÉ™dÉ™ aparılan siyasÉ™tÉ™ adekvat addımlar atır.Bu sıradan,˛ÝÝ®ĘÓƵ-in dĂĽnya universitetlÉ™rinin reytinq sıyahılarında bir qayda olaraq, ilk sıralarda yer alan London Universitetinin London İqtisadiyyat MÉ™ktÉ™bi ilÉ™ (LSE) ikili diplom proqramını xĂĽsusi qeyd etmÉ™k olar. TÉ™hsil Nazirliyinin dÉ™stÉ™yi ilÉ™ reallaĹźdırılan proqramı uÄźurla baĹźa vuran tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r iki diplom “ ˛ÝÝ®ĘÓƵ-in vÉ™ London Universitetinin vahid nĂĽmunÉ™li bakalavr diplomunu É™ldÉ™ edirlÉ™r. 2015/2016-cı tÉ™dris ilindÉ™ ilk qÉ™bulu hÉ™yata keçirilÉ™n proqram hazırda uÄźurla icra olunur. TamamilÉ™ ingilis dilindÉ™ olan tÉ™dris prosesinÉ™ É™sasÉ™n, LSE-dÉ™n göndÉ™rilÉ™n professorlar cÉ™lb olunur vÉ™ tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin biliyinin qiymÉ™tlÉ™ndirilmÉ™si Britaniya Ĺžurasının (British Council) vasitəçiliyilÉ™ Londonda hÉ™yata keçirilir.Son bir ildÉ™ uÄźurla hÉ™yata keçirilÉ™n proqram LSE-nin tÉ™dris modelinin ölkÉ™mizÉ™ gÉ™tirilmÉ™si, AzÉ™rbaycanda ali tÉ™hsilin mÉ™zmununun mĂĽasir dĂĽnya standartlarına uyÄźunlaĹźdırılması, elÉ™cÉ™ dÉ™ milli tÉ™hsilimizin beynÉ™lxalq imicinin yaxşılaĹźması baxımından mĂĽhĂĽm É™hÉ™miyyÉ™t kÉ™sb edir.

Bundan baĹźqa, Avropanın qabaqcıl ali tÉ™hsil mĂĽÉ™ssisÉ™lÉ™ri ilÉ™ ikitÉ™rÉ™fli formatda É™mÉ™kdaĹźlığın inkiĹźaf etdirilmÉ™si istiqamÉ™tindÉ™ cari ilin aprel ayında ˛ÝÝ®ĘÓƵ Fransanın Montpellier Universiteti ilÉ™ ikili diplom proqramına dair razılaĹźma imzalayıb. Proqrama qoĹźulan ˛ÝÝ®ĘÓƵ tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™ri üçüncĂĽ kursu Fransada tÉ™hsil almaq imkanı qazanırlar. Proqramı uÄźurla baĹźa vuran tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r hÉ™r iki universitetin diplomunu É™dÉ™ edÉ™cÉ™klÉ™r. Artıq proqramın icrasına baĹźlanılıb vÉ™ Montpellier Universiteti tÉ™rÉ™findÉ™n seçilmiĹź beĹź ˛ÝÝ®ĘÓƵ tÉ™lÉ™bÉ™si 2016/2017-ci tÉ™dris ilindÉ™ Fransda tÉ™hsil alacaqlar.

Hesab edirik ki, Avropa ilÉ™ Asiya arasında strateji coÄźrafi mÉ™kanda yerləşən, ali tÉ™hsil sahÉ™sindÉ™ zÉ™ngin É™nÉ™nÉ™lÉ™ri olan vÉ™ ali tÉ™hsilin modernləşmÉ™sinÉ™ yĂĽksÉ™k dövlÉ™t qayğısının olduÄźu AzÉ™rbaycanın regional vÉ™ beynÉ™lxalq ali tÉ™hsil bazarının aparıcı iĹźtirakçısına çevrilmÉ™si potensialı kifayÉ™t qÉ™dÉ™r yĂĽksÉ™kdir. Ă–lkÉ™ başçısı cÉ™nab İlham ĆŹliyevin śpostneft dövrĂĽndÉ™ qeyri-enerji ixracının artırılmasıť konsepti yaxın perspektivdÉ™ AzÉ™rbaycanın ali tÉ™hsil xidmÉ™tlÉ™ri ixracı (É™cnÉ™bilÉ™rin ölkÉ™mizdÉ™ ali tÉ™hsil alması, professorlarımızın xarici universitetlÉ™rdÉ™ dÉ™rs demÉ™si vÉ™ s.) sahÉ™sindÉ™ dÉ™ mĂĽhĂĽm nailiyyÉ™tlÉ™r É™ldÉ™ edÉ™cÉ™yinÉ™ É™minlik yaradır.

 

Ĺžahin Bayramov,

iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru,

˛ÝÝ®ĘÓƵ-in BeynÉ™lxalq É™laqÉ™lÉ™r vÉ™ proqramlar ĂĽzrÉ™ prorektoru,

Fulbright təqaüdü çərçivəsində həyata keçirilən Hubert H. Humphrey

Proqramının śAli tÉ™hsilin idarÉ™ edilmÉ™siť ixtisası ĂĽzrÉ™ 2016-cı il mÉ™zunu.

http://www.respublica-news.az/index.php/elm-v-t-hsil/item/12060-azaerbaydzan-n-beynaelmilaellaeshaen-ali-taehsili

Ěý